ANKARA (İGFA) - CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, düzenlediği basın toplantısında tarım sektöründeki sorunlara ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Çiftçinin borçluluğu, üretim maliyetleri, ürün fiyatları, Malatya’daki sel felaketi, kuru üzüm fiyatları ve ABD’nin Türk zeytinyağına uyguladığı ek gümrük vergisi Sarıbal’ın gündemindeydi.

Gıdaya erişimin temel bir hak olduğunu belirten Sarıbal, tarımsal üretimin yalnızca çiftçiyi değil, toplumun tamamını ilgilendirdiğini söyledi. İktidarın üretim yerine ithalatı önceleyen politikalarının hem üreticiyi hem tüketiciyi yoksullaştırdığını savundu.

ÇİFTÇİNİN BORCU 1,4 TRİLYON LİRAYI AŞTI

Sarıbal, Haziran 2026 itibarıyla çiftçinin bankalara olan tarımsal kredi borcunun 1 trilyon 459 milyar liraya ulaştığını açıkladı. 2004 yılında 5,3 milyar lira olan borcun 275 kat arttığını belirten Sarıbal, aynı dönemde tarımsal desteklerin 3,1 milyar liradan 167,6 milyar liraya yükseldiğini söyledi. Buna göre çiftçinin borcu ile tarımsal destek arasındaki farkın da büyüdüğünü ifade eden Sarıbal, 2004'te 1,7 kat olan oranın bugün 8,7 kata çıktığını kaydetti.

Takipteki tarım kredilerinin de bir yılda 7,7 milyar liradan 25,5 milyar liraya yükseldiğini belirten CHP'li Sarıbal, “Çiftçi perişan. Hem de üreterek perişan” dedi.

Sarıbal, kredilerin tarımsal finansmanın merkezinden çıkarılması, çiftçinin faiz yükünden kurtarılması ve üretimini sürdürebilmesi için kamusal destek sağlanması çağrısında bulundu.

BURSA’DA ŞEFTALİ ÜRETİCİSİ MALİYETİN ALTINDA SATIYOR

Bursa, Mersin ve Denizli’de şeftali üreticilerinin maliyet baskısıyla karşı karşıya olduğunu söyleyen Sarıbal, Bursa’da kilogram maliyeti 20-25 liraya ulaşan sanayilik şeftalinin 5 liraya kadar düşen fiyatlarla alındığını belirtti.

Mersin’de yaklaşık 15 liraya mal edilen sanayilik şeftalinin yine 5 liraya alınmak istendiğini, Denizli’nin Çivril ilçesinde ise maliyeti yaklaşık 22 lira olan sofralık şeftalinin 15 liraya kadar gerilediğini aktaran Sarıbal, üreticinin ürünü satsa da dalında bıraksa da zarar ettiğini söyledi. Sarıbal, “Üretim yapan çiftçi adeta cezalandırılıyor” ifadelerini kullandı.

MALATYA’DA 400 TONDAN FAZLA KAYISI TELEF OLDU

Malatya’da etkili olan sağanak ve selin kayısı üreticilerini de ağır biçimde etkilediğini belirten Sarıbal, CHP Malatya İl Başkanlığından alınan bilgilere göre 168 çiftçinin selden etkilendiğini, 3 ev, 2 ahır ve 2 deponun hasar gördüğünü açıkladı. Kurutulmak üzere serilen 400 tondan fazla kayısının telef olduğunu belirten Sarıbal, zarar tespitlerinin gecikmeden tamamlanmasını istedi.

Üreticinin yalnızca faizli borç ertelemesiyle kurtarılamayacağını savunan Sarıbal, zararların doğrudan karşılanması, karşılıksız destek verilmesi ve borçların faizsiz şekilde yeniden yapılandırılması çağrısında bulundu.

“KURU ÜZÜMDE FİYAT 150 LİRANIN ALTINDA OLMAMALI”

Kuru üzüm üreticisinin yeni sezon fiyatını beklediğini belirten Sarıbal, 2026 için bir kilogram kuru üzümün çıplak maliyetinin 93 lira, üreticinin emeği ve yaşam payı eklendiğinde referans fiyatın 151,50 lira olarak hesaplandığını söyledi.

TMO’nun 2025 yılında 9 numara çekirdeksiz kuru üzüm için kilogram başına 120 lira fiyat açıkladığını hatırlatan Sarıbal, yeni sezon fiyatının gecikmesinin üreticiyi tüccarın insafına bıraktığını savundu.

Sarıbal, TMO’nun bir an önce fiyat açıklamasını ve fiyatın 150 liranın altında olmamasını istedi.

ABD’NİN ZEYTİNYAĞI VERGİSİNE TEPKİ

ABD’nin Türkiye’den ithal edilen zeytin ve zeytinyağına yüzde 12,5 ek gümrük vergisi getirmesinin üretici ve ihracatçı üzerinde baskı oluşturacağını belirten Sarıbal, ABD’nin Türkiye zeytinyağı ihracatında önemli bir pazar olduğunu söyledi. 2024-2025 sezonunun ilk dokuz ayında yaklaşık 480 milyon dolarlık zeytinyağı ihracatı yapıldığını, bunun 118 milyon dolarlık bölümünün ABD’ye gerçekleştirildiğini aktaran Sarıbal, Türkiye’nin kendi üreticisini koruyacak bir dış ticaret politikası oluşturması gerektiğini savundu.

Zeytinyağının dökme olarak düşük fiyatla ihraç edilmesi nedeniyle katma değerin başka ülkelerde kaldığını belirten Sarıbal, markalaşmaya ve üreticinin ihracat gelirinden daha fazla pay almasına yönelik politikalar geliştirilmesini istedi.

TURŞULUK BİBERDE DE FİYAT KRİZİ

Balıkesir’in Deliklitaş ve Yaylacık mahallelerindeki turşuluk biber üreticilerinin de sorun yaşadığını belirten Sarıbal, kilogramı 35-40 liraya satılabilen ürün için üreticinin en az 70 lira fiyat beklediğini söyledi. Mazot ve gübre fiyatlarının yüzde 50-60, işçilik ve diğer bakım giderlerinin ise yüzde 40-50 arttığını belirten Sarıbal, üreticilerin az sayıdaki alıcının belirlediği koşullara mahkûm edildiğini savundu. Sarıbal, üretim maliyetinin altında alım yapılmasının önlenmesi, piyasanın kamu tarafından düzenlenmesi ve üretici örgütlerinin fiyat belirleme süreçlerine dahil edilmesi çağrısında bulundu.

Kaynak: İGFA