ABD ve İran heyetleri ateşkesi uzatmak ve İran'ın nükleer programına ilişkin müzakereleri başlatmak amacıyla 60 günlük bir mutabakat zaptı üzerinde anlaştı. Ancak anlaşmaya ilişkin son kararı verecek olan ABD Başkanı Donald Trump kurmaylarıyla son değerlendirmeyi yapmak için Durum Odası'nda toplandı. Kritik toplantı yaklaşık iki saat sürdü ancak nihai bir karar çıkmadı.

Trump zirve öncesi Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda “Şimdi Durum Odası’nda nihai kararı vermek üzere toplantıya gidiyorum.” ifadelerini kullandı. Anlaşmanın temel koşullarını da sıralayan ABD Başkanı, buna göre İran’ın “asla nükleer silah veya bomba sahibi olmayacağını” kabul etmesi gerektiğini belirtti. Hürmüz Boğazı’nın da herhangi bir ücret, kısıtlama veya engel olmaksızın derhal deniz trafiğine açılması gerektiğini söyleyen Donald Trump, İran'ın boğaza döşediği iddia edilen mayınların kaldırılmasını da şartlar arasında saydı.

‘’HÜRMÜZ ABLUKASI KALKACAK''

Trump ayrıca, ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik uyguladığı ablukanın kaldırılacağını ve bölgede bekleyen gemilerin yeniden sefere başlayabileceğini ifade etti. İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarına da değinen Trump, bu materyalin ABD tarafından çıkarılarak İran’la koordinasyon içinde imha edileceğini söyledi. Trump, olası anlaşma kapsamında “bir sonraki duyuruya kadar hiçbir para transferi yapılmayacağını” da belirtti. Bu ifade, İran’a sağlanabilecek ekonomik rahatlama veya yaptırım hafifletme adımlarına ilişkin bir gönderme olarak yorumlandı.

ABD BASINI: KARAR VERİLMEDİ

Amerikan New York Times (NYT) gazetesi, üst düzey bazı ABD'li yetkililere dayandırdığı haberinde, Durum Odası'ndaki İran toplantısının yaklaşık 2 saat sürdüğünü belirtti. Haberde, Trump'ın toplantıda, İran'la anlaşma konusunda nihai bir karar vermediği bilgisi yer aldı. Beyaz Saray'dan toplantıya ilişkin henüz resmi açıklama yapılmadı.

"TRUMP YALNIZ ABD İÇİN İYİ OLAN BİR ANLAŞMA YAPACAK"

Öte yandan bir Beyaz Saray yetkilisi, Durum Odası'nda gerçekleştirilen ulusal güvenlik toplantısını değerlendirdi. Yetkili, açıklamasında, "Durum Odası'ndaki toplantı yaklaşık iki saat sürdü. Başkan Trump, yalnızca ABD için iyi olan ve kendi kırmızı çizgilerini karşılayan bir anlaşma yapacaktır. İran asla nükleer silaha sahip olamaz." ifadelerini kullandı.

İRAN'DAN TRUMP'IN AÇIKLAMALARINA TEPKİ

İran Dışişleri Bakanlığından, ABD Başkanı Donald Trump’ın Washington-Tahran müzakerelerine ilişkin açıklamasına tepki geldi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, İran ile ABD arasında mesaj alışverişinin sürdüğünü ancak henüz nihai bir uzlaşmanın sağlanmadığını vurguladı. Bekayi, Trump’ın "İran nükleer silah sahibi olmayacağını kabul etmeli" ifadelerine sert tepki gösterdi. İranlı yetkili, "Biz ‘zorunluluk’ söylemiyle 47 yıl önce vedalaştık. Batılı tarafların İran İslam Cumhuriyeti’nden bahsederken ‘şöyle olmalı, böyle olmalı’ gibi bir dil kullanma hakkı yoktur. Biz kendi kararlarımızı İran halkının çıkarları ve hakları temelinde alırız" dedi.

İranlı sözcü, Trump’ın ABD Donanması’nın Hürmüz Boğazı’ndaki İran limanlarına yönelik ablukasının kaldırılacağına yönelik ifadelerine de değinerek, söz konusu ablukanın başından beri hukuksuz bir adım olduğunu belirtti. Bunun hem ateşkes ihlali hem de uluslararası deniz taşımacılığına müdahale anlamına geldiğini söyleyen Bekayi, bu uygulamanın gerçekten kaldırılıp kaldırılmayacağının ABD’nin eylemleriyle görüleceğini kaydederek, bunun bir propaganda söylemi de olabileceğini ifade etti. İranlı yetkili, "Eğer böyle bir adım atılırsa aslında birkaç hafta önce başlayan hukuka aykırı bir uygulamayı da durdurmuş olacaklar. Başından beri böyle bir adımın atılmaması gerekirdi." dedi.
Sözcü ayrıca, Hürmüz Boğazı'nın yönetiminin İran ve Umman tarafından kararlaştırılması gerektiğini vurguladı. Bekayi, Hürmüz Boğazı’nın İran ve Umman karasularında yer alması nedeniyle iki ülkenin, uluslararası ticareti mümkün kılarken güvenliklerini ve ulusal çıkarlarını koruyacak bir mekanizma benimsemeleri gerektiğini belirtti. Mevcut durumda önceliklerinin savaşın sona erdirilmesi olduğunu aktaran Bekayi aynı zamanda, nükleer konuların detaylarına ilişkin bir müzakerenin yürütülmediğini söyledi.

ABD VE İSRAİL'İN İRAN'A SALDIRILARI

Kriz, Donald Trump'ın 2018 yılındaki ilk başkanlık döneminde ABD'yi İran nükleer anlaşmasından tek taraflı olarak çekmesiyle başladı. Trump'ın Tahran’a yönelik uyguladığı "maksimum baskı" ve ağır ekonomik yaptırımlar, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırmasına yol açtı. İki ülke arasındaki gerilim, Trump’ın 2025’te yeniden başkan seçilmesinin ardından diplomatik bir çıkmazdan doğrudan askeri çatışmaya evrildi. 2026 Şubat'ta ABD ve İsrail’in müzakereler yapılmasına rağmen İran’a düzenlediği büyük hava operasyonunda İran dini lideri Ali Hamaney öldürülünce ipler tamamen koptu.

Bu ağır darbeye misilleme yapan İran, küresel petrol ticaretinin kalbi olan Hürmüz Boğazı'nı ulaşıma kapattı. ABD ise Nisan 2026’da misilleme olarak İran limanlarına yönelik devasa bir deniz ablukası başlatarak dünya genelinde büyük bir enerji krizini tetikledi.

Daha sonra taraflar, nihayetinde Pakistan’ın arabuluculuğuyla geçici bir ateşkes ilan ederek müzakere masasına oturmayı kabul etti.

Kaynak: İGFA